Een telefoonverbod op de middelbare school; marteling of redding?

Telefoons die verdwijnen in het kluisje of überhaupt niet eens mee gaan naar school. Nadat meerdere scholen in Frankrijk en Engeland deze keuze al hebben gemaakt, is dit ook een dilemma in Nederland. Minister voor het voortgezet onderwijs Dennis Wiersma wil nog niet naar een totaalverbod. Maar docenten uit Tilburg wél.

Je hoort Lucas Derks. Een 24-jarige docent geschiedenis en mentor aan het Koning Willem II college in Tilburg. Hij is een groot voorstander van een eventueel telefoonverbod aangezien veel problemen op school volgens hem veroorzaakt worden door het gebruik van de mobiele telefoon. “Wij als mentoren denken dat tachtig procent van alle problemen die kinderen hebben op school direct te herleiden is tot de mobiele telefoon.” Als voorbeeld hiervan noemt hij een van zijn mentorleerlingen. “Ze zag een TikTok voorbijkomen met drie punten over een burn-out. Ze herkende zichzelf in alle drie en is vervolgens een week niet op school geweest. Dat is toch te gek voor woorden.”

Maar hoe groot is het probleem dan?

Uit een onderzoek van de Universiteit van Utrecht kwam naar voren dat veertien procent van de jongeren op de middelbare school online contact boven face-to-face contact verkiest. Daarnaast zegt bijna acht procent van de leerlingen last te hebben van een verslaving die verband houdt social media. Leerlingen ervaren vijf of meer symptomen die ook gebruikt worden bij het meten van een gameverslaving. Zo werd er onder meer gevraagd of leerlingen geen interesse hebben in een hobby of sport omdat ze liever met social media bezig zijn. Maar ook of ze liegen tegen hun ouders of ruzie hebben over de mate van hun social media gebruik.

Bron: HBSC

Dit brengt uiteraard ook negatieve effecten met zich mee. Zo schiet de concentratietijd van jongeren drastisch achteruit als gevolg van het gebruik van social media. Die verminderde concentratie heeft meerdere oorzaken. Onder andere constante afleiding, multitasking tijdens het studeren en een korte ‘getrainde’ aandacht spanne. Deze aandacht spanne is flink gekelderd door de algoritmes op social media. Deze algoritmes zijn gepersonaliseerde content waardoor de aandacht van jongeren geprikkeld blijft en vervolgens de minuten voorbij tikken. Wanneer daar niet op wordt gecontroleerd thuis krijgen docenten vaak de lastige taak dit tijdens hun les tegen te gaan.

Een deel van het probleem zit volgens Derks dus ook bij de ouders. “Er worden geen fatsoenlijke afspraken gemaakt tussen ouder en kind. Kinderen weten dondersgoed bij wie ze wel en niet wat kunnen maken. En sommige ouders geven bij me aan dat we kinderen moeten leren omgaan met telefoons, maar wie denk je dat die strijd wint? Algoritmes die geprogrammeerd zijn om die kinderen op social media te houden of een dertien jarig kind?”

Fleur Dolislager is ook docent op het Koning Willem II college. De 26-jarige economiedocente kan zich vinden in de woorden van Derks. Ook zij ziet een deel van het probleem bij ouders liggen en geeft direct een paar tips.

Lesstof

Leerlingen zeuren volgens Derks en Dolislager vaak over de ‘saaie’ lesstof of krijgen ze de vraag: “Kunnen we dit niet online doen?” Vaak kan het wel online, maar kiezen docenten daar zelf niet voor. Dit merkt ook Adriënne de Beer van de educatieve uitgeverij Alquin B.V. “Wij ervaren zelf geen moeilijkheden bij het aanbieden van digitale leermiddelen maar zien juist dat scholen moeilijkheden ervaren bij het inrichten van digitale lessen.”

Het grootste probleem voor docenten is de afleiding tijdens het gebruik van de mobiele telefoon. De Beer geeft aan dat hun uitgeverij daar geen rol in kan spelen. “Wij vertellen scholen en docenten niet wat ze moeten doen. Het is aan het schoolbestuur en de docent zelf om te bepalen hoe de lessen er uitzien en hoe ze het mobiele telefoongebruik handhaven.” Ook de stof kan niet daarop worden aangepast.

Wel ziet ze een rol weggelegd voor de uitgeverij om uitleg aan docenten te geven omtrent het gebruik van de telefoon met hun lesstof. “Het is aan ons om docenten het gebruik uit te leggen van de digitale leermiddelen die wij ontwikkelen. We hebben dan ook regelmatig contact met docenten om ze te informeren, te helpen opstarten en te begeleiden bij de digitale leermiddelen die ze hebben afgenomen.”

Gedragsproblemen

Volgens het onderzoek van de Universiteit van Utrecht verandert ook het gedrag van leerlingen. “Meisjes in het voortgezet onderwijs rapporteren in 2017 wel meer psychosomatische klachten, emotionele problemen, gedragsproblemen, hyperactiviteit, problemen met leeftijdgenoten en totale problemen dan in 2009.”

Dolislager geeft ondertussen al drie jaar les en merkt deze verandering ook bij haar leerlingen. “Ik schrik af en toe van het gedrag van mijn leerlingen. Ik pakte laatst een telefoon van een leerling af die hem even later stiekem weer terugpakte en mijn les uit liep. Toen ik haar daar mee confronteerde vond ze dat ze niks verkeerd had gedaan en ik me niet zo moest aanstellen. Ik stond echt perplex. Vroeger zouden ze dit niet durven.”

“Ik denk dat ik wel verslaafd ben”

Bron: Bureau Jeugd & Media

Uit onderzoek van de Universiteit van Utrecht blijkt dat bij de mannelijke deelnemers bijna drieënveertig procent zich verslaafd voelt. Bij de vrouwen is dit maar liefst drieënzestig procent. De groep waarin deze vraag werd gesteld waren kinderen van dertien en veertien jaar.  

Op het Koning Willem II college zijn leerlingen eerlijk over hun telefoongebruik. Zo zegt middelbaar scholier Lilou van Mierlo het volgende: “Ik denk wel dat ik verslaafd ben aan mijn telefoon. Als ik mijn telefoon weg leg heb ik hem eigenlijk gelijk weer in mijn hand. Ik heb daar niet echt controle over.” Op school zijn er al wel een paar regels omtrent telefoongebruik. Zo hangt er in elk lokaal de telefoontas.

Maar hier zijn leerlingen en ook Lilou niet van onder de indruk. “Niet bij alle docenten gebruiken we die. Dus bij de ene docent weet ik dat de telefoon weg moet, maar als ik de les erna geen gebruik hoef te maken van de telefoontas vind ik het wel prima.” Lachend sluit ze af met het volgende: ”Dan kan ik tijdens de volgende les weer op mijn telefoon zitten.”

Een telefoonverbod lijkt volgens Lilou een goed idee. “Voor mij persoonlijk zou het wel positief kunnen werken. Mijn werkhouding kan wel wat beter.” Zodra haar vriendinnen dit horen wordt er collectief gelachen en geroepen. “Ik hoef écht geen telefoonverbod op school.”

Er zijn volgens Derks wel kleine voordelen die de telefoon met zich mee brengt.

Maar dit weegt niet op tegen de nadelen en dus is er volgens docenten Derks en Dolislager geen andere uitweg meer dan een telefoonverbod. Maar of de schoolleiding hier in mee gaat is nog niet duidelijk. Zij gaven aan hier nog over in beraad te zijn. Voorlopig gaat het dus nog om de individuele creativiteit van de docent en leerling.

By Wessel

Student journalistiek aan de FHJ

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *